مهیا شدن برای نوروز تقریبا از اوایل زمستان و اواخر پاییز شروع می شود . اما یک هفته قبل از جشن نوروز شدت بیشتری می گیرد و زن خانه با کمک دختران و همسایگانش « گردیله» ** (به معنی گرد گیری و خانه تکانی )می گیرند . و با پاک کردن و شستشوی در و دیوار و پنجره ها و قالی و فرش و ... و همچنین وسایل خانه که مدت یک سال یا کمتر است جابجا نشده اند . سامان خانه را ز نو می آرایند . مرتب می کنند .
افزون بر این زنان خانواده به نیت تندرستی ( دانه گندم ، کنجد ، جو ، عدس و...)را در ظرفی خیس می کنند تا جوانه زده و سبز شوند ( سبزه عید )
شیرینی و نقل و آجیل و میوه جهت پذیرایی از میهمانان نیز به اندازه کافی و در حد توان مالی خانواده ها تهیه می شود .
در گذشته معمول ترین شیرینهای لرستان که در بیشتر جشنها پخته می شد و رونق داشتند عبارت بودند از :
کاک
کلوچه های آردی و برنجی
کلوآ شیر
برساق
چزنک رغو ( چننال )
قاوویت
اما امروزه شیرینی های که استفاده می شود . مانند سایر شیرینی های رایج در سطح کشور است . که توسط قنادیها پخته و فروخته می شود .
پس از تهیه مقدمات و لباس نو و پاکسازی خانه خود را برای مراسم بعدی آماده می کنند .
جمعه آخر سال :
هر کدام از اهالی خرم آباد در صورتی که توانایی جسمی دارند . عصر آخرین پنجشنبه سال را در حالی که لباس نو بر تن کرده اند و مقداری حلوا ، نقل و خرما و ... جهت خیرات برای درگذشتکان را با خود حمل می کنند بر آرامگاههای خانوادگی خویش گرد آمده و مراسم آخر جمعه آخر سال را در گورستان خضر انجام می دهند .و با نثار فاتحه برای رفتگان یاد و خاطر آنها را زنده و ارتباط نسل جدید خود را با نیاکانشان محکم تر می نمایند . شایان ذکر است افرادی که مدتهاست بنا بر دلایل کاری و ... در شهر حضور ندارند و در شهرهای دیگر کشور اقامت دارند . به شکل ممکن خود را به این مراسم می رسانند .
چه آنان را عقیده بر این است که روان نیاکان درگذشته شبهای جمعه هر سال به ویژه عصر آخرین پنجشنبه سال را در کنار بازماندگان خود حضور دارد . شوالفه ( شب عرفه
عصر یک روز پیش از شب عید را در خرم آباد (الفه ) گویند ، در این شب نیز مراسمی مانند شب جمعه آخر سال انجام می دهند . و در قبرستان خضر بر مزار عزیزانشان گرد می آیند . شب عید نوروز هم چنین مراسمی در قبرستان برگزار می شود .
و این مراسم پی در پی و حضور مردم در گورستان خضر وابستگی شدید، حق شناسی احترام آنان را به عزیزان از دست رفته شان نشان می دهد . این اعتقاد به زنده بودن درگذشتگان و توجه به پیشینیان یکی از عواملی است که باعث می شود تا افرادی که از یک ریشه و تبار هستند افزون بر بیشتر دانستن از نیاکان درگذشته خویش و زندگی و رسومات آنان ، با سایر بستگان خود که در قید حیات هستند آشنا و از چگونگی زندگی و امرار معاش شان آگاه شوند . و پیوندهای عاطفیشان قوی تر و محبتشان به هم بیشتر شود . تا در روزگار سختی و شادی به داد و کمک یکدیگر برسند .این رسم و امثال آن که به بهانه های گوناگون(درسورها و یا در سوگها ) باعث گردهمایی خانواده می شد . یکی از دلایل حفظ و نگهداری بسیاری از رسوم کهن در بین جوانان و نوجوانان و انتقال آن به فرزندان ایشان می باشد . و اینست که شاید بتوان گفت بسیاری از رسوم با کمترین دگرگونی همچون هزاران سال پیش برگزار می شوند . و مروج همکاری و همیاری در بین افراد جامعه می شد چه نمونه های ان در این منطقه از ایران کم نیست .
چیزی که شایدهر تازه وارد(افراد غیر بومی) را به خود متوجه سازد .و برای وی بسیار تماشایی باشد .کودکان خردسالی ( کودکان زیر 7 سال سن ) هستند که با پوشیدن پیراهنی سفید و بلند با جلیقه و کلاه و در دست گرفتن کشکول و تبرزین دراویش- در کنار والدین شان - سر راه می ایستند و هر کسی نذری یا صدقه ای دارد به ایشان می سپارد . پولها و سایر نذوری که در پایان روز فراگرد آمده توسط خود این کودکان یا بزرگترهاشان به افراد نیازمند و مستمند واگذار می شود .
فلسفه این کار نیتی است که پدر و یا مادر و یا یکی از افراد خانواده می کنند . و کودک را درویش می نمایند ( بین سه تا هفت سال ) تا خداوند انان را از حوادث و بلایا دور فرماید و انان از گزند حوادث تلخ دور بمانند.
عید مارکی ( عید مبارکی )
در روستاها
پس از تحویل سال و سرکشیدن در قرآن مردان گروه گروه به خانه بزرگ و ریش سفید روستا رفته و پس از وی به سایر خانه ها سرکشی کرده و با افراد ان خانه ها عید دیدنی می کنند . و در روز اول به تمام خانه ها سرکشی می شود . پس از مردان زنان در روز دوم به عیادت و نوروز مبارکی می پردازند . عموما عیدی کودکان یک یا چند تخم مرغ رنگ شده می باشد .
در شهر خرم آباد :
پس از تحویل سال و سرکشیدن در قران ابتداء بر مزار درگذشتگان حاضر شده و پس از نثار فاتحه کوچکترهای فامیل جهت عید دیدنی به حضور بزرگترها می رسند و این دید و بازدیداز خیشاوندان و همسایگان و دوستان و آشنایان تا روز 14 نوروز ادامه دارد . عیدی ننیز توسط میزبان( که معمولا بزرگتر از میزبان هستند) به میهمانان داده می شود . معمولا چندین خانواده ( خواهر ، برادر، همسایگان و یا دوستانی که هر یک خودتشکیل خانواده داده اند ) بهمراهی هم به عید دیدنی می روند .و می توان شاهد جمعیتهای زیادی بود که برای عید دیدنی وارد خانه ای می شوند و در حال خداحافظی از میزبانان هستند .
و با جملاتی پاک و صادقانه و مهربان و ساده نوروز را به یکدیگر شاد باش می گویند .
شمه و در ( شنبه به در ):
مردم خرم آباد اولین شنبه سال را همچون سیزه بدر جشن می گیرند و این روز را در کمال شادی و سرور در دشت ، صحرا ، باغات زیبا و طبیعت مصفا و بی بدیل اطراف شهر می گذرانند و عقیده دارند که شنبه اول سال را نباید کار کرد و باید همچون سیزه بدر به دامن طبیعت پناه برد و عظمت خداوند را در آینه ان دید و بر خداوند سپاس گزاری کرد .
بمناسبت این روز ترانه ای نیز با متن زیر دارند :
شمه نه کار (شنبه نه کارکردن )
شمه نه بار ( شنبه نا بار زدن )
شمه بیی نیار وحونه ( شنبه عروس به خانه نیاور )
شمه و شکار ( شنبه به شکار برو)
سیزه ودر (سیزده به در)
در خرم آباد بجایی سیزده به در چهارده به در است یعنی به جای اینکه روز سیزدهم نوروز را جشن بگیرند همان مراسم را در روز چهاردهم نوروز انجام می دهند . زیرا در روز اول سال ( روز نوروز و عید ) را بحساب نمی آورند و « سیزه غریو »***( یعنی سیزده به در غیربومی ) می دانند .
البته در سالیان اخیر بنابر دلایل متعدد این مراسم هم تغییر پیدا کرده و بیشتر مردم مانند سایر نقاط کشور همان سیزدهم فروردین به سیزده بدر می روند.برخی نیز هر دو روز را بیرون می روند . و لی بیشتر خانواده هایاصیل و ریشه دارد خرم آبادی همان « چارده و در »**** (چهارده به در)را جشن می گیرند .
گذشته از روز برگزاری این جشن چگونگی آن به این قرار است
اقوام یا دوستان و یا همسایگان سپیده و یا شب قبل از روز جشن در مکانی گرد هم امده به سوی خارج شهر و دامان طبيعت بی بديل ان حرکت کرده محلی را معيين و در آنجا مستقر میشوند و با هیجان و شور حالی زبانزدنی به بازیهایی نظیر
دال پلو هرازگونی
پرو
جوزو
قاوو
می پردازند که بسیار شادی آفرین است
بسیاری نیز با نواختن موسیقیهای شاد محلی به پایکوبی و رقص می پردازند و بشتر مواقع تاپاسی از شب به اين منوال می گذرد.
در پايان مراسم نيز سبزهای سفره هفت سين را در کنار رودها رها می کنند .و به خانه برمی گردند این مطلب با اندکی خلاصه از وبلاگ لرستان گرفته شدhttp://lorestan.online.fr/article.php3?id_article=37
حلول رمضان ماه استجابت دعا بر همه مبارک
ده